معرفی کتاب درزمینه درس پژوهی

 کتاب درس پژوهی ( چیستی ؟ چرایی ؟ چگونگی ؟ )

 

پژوهشکده تعلیم و تربیتی عباس زادگان ( مشهد )

اداره کل آموزش و پرورش خراسان رضوی / نوبت چاپ اول 1390

شما در این کتاب این مطالب و عناوین را مطالعه خواهید نمود:

فصل اول : درس پژوهی چیست ؟ / تاریخچه ؟ / تعریف / مراحل اجرای درس پژوهی / تفاوت اقدام پژوهی با درس پژوهی

عناصر درس پژوهی

فصل دوم : چرایی؟ / اهداف درس پژوهی / انواع اهداف در درس پژوهی / اثرات درس پژوهی.

فصل سوم : چگونگی ؟/ مهارت های ضروری درس پژوهی / بیان چارچوب کلی درس پژوهی / چگونه درس پژوهی در مدرسه انجام می شود؟ / نکاتی در مورد تدوین گزارش.

 

ده گام اساسی در فرایند درس پژوهی

_{ده گام اساسی در فرایند درس پژوهی}

فرایند درس پژوهی چرخه ای است که امروزه در بیش تر کشورهای پیشرفته ی دنیا از استقبال ویژه ای برخوردار است. جهت سهولت بیش تر در درک و یادگیری این فرایند که در واقع یک برنامه ریزی بلند مدت و به نوعی سرمایه گذاری آموزشی محسوب می گردد مراحل آن در ده گام اساسی طرح گردیده است:

گام اوّل: تشکیل گروه، تقسیم کار و مسؤولیّت اعضای گروه

یک گروه 5 نفره می‌تواند به شیوه‌ی زیر سازمان‏دهی شود:

(یک نفر مسؤول هماهنگیـ دو نفر مسؤول نوشتن طرح درس- دو نفرمسؤول اجرای طرح )

اعضای گروه باید علاوه بر مسؤولیّت تعیین شده همگی در یک راستا و به طور مشترک در کلیّه ی فعّالیّت‌ها نقش داشته باشند.

گام دوم: تعیین هدف پژوهش

به عنوان مثال : درگیر ساختن دانش‏آموزان در فرایند یاددهی – یادگیری و این که بیاموزند آن چه را که می‌دانند چگونه در شرایط جدید به کار گیرند.

ملاک انتخاب هدف فوق بر اساس مواردی از قبیل :

· وجود مشکل در ارتباطات شفاهی دانش‏آموزان

· مشکل در به کار بستن دانسته‌ها

· ناتوانی در حلّ مسئله و ... می‏باشد.

ادامه نوشته

شباهت های درس پژوهی و اقدام پژوهی

شباهت های درس پژوهی و اقدام پژوهی :

1-   هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی) به توسعه و پرورش حرفه‌ای كمك می كند .

2-   هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی) مشاركتی است.

3-    هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی) گروهی (تیمی) است ( تاكید بر كار جمعی).

4-   هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی) چرخه‌ای ( گردشی) است .

5-   هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی) توسط معلم شروع می شود .

6-   هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی)، پژوهشی است با سئوال و مسأله‌ای شروع می شود.

7-   هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی) به ترویج و گسترش علم كمك می كند .

8-   هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی) ، معلم تازه كار و با سابقه را در كنار هم برای هم آموزی و از دگرآموزی دعوت می كند.

9-   هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی) نیازمند نقادی فعال و متفكرانه است ( تفكر انتقادی ).

10-هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی)، زمان و نتیجه (هر دو )مهم است .

11- هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی)، تمركز در مسائل واقعی مدرسه و كلاس است .

12- هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی)، كاربرد یافته و نتایج در عمل بكار گرفته می‌شود .

تفاوت درس پژوهی با اقدام پژوهی

درس پژوهی			اقدام پژوهی
درس پژوهی نقطه عزیمت عمل است			اقدام پژوهی عزیمت تئوری و عمل
هدف درس پژوهی، پرورش حرفه‌ای معلم است			هدف اقدام پژوهی ، انجام پژوهش در حین عمل
ماهیت درس پژوهی بازاندیشی (تفكر ) است			ماهیت اقدام پژوهی تفسیر داده ها
بهسازی كلاس درس			بهسازی فرآیند آموزش و نتیجه بهتر
درس پژوهی فقط در كلاس و مدرسه قابل اجرا است			اقدام پژوهی‌در‌همه‌جا ،هر سازمانی قابل اجرا است
درس‌پژوهی‌بیشتر ارگانیك‌و كمتر سیستماتیك است			اقدام پژوهی  بیشتر سیستماتیك است
درس پژوهی خیلی جزئی و محدود است			اقدام پژوهی گسترده است
درس پژوهی گروهی (تیمی ) است			اقدام پژوهی فردی هم می‌شود اجرا شود
درس پژوهی‌یا طرح درس وراهنمایی‌عمل‌خاصی است			راهنمایی عمل خاصی ندارد
تاكید بر غنی سازی فرآیند آموزش و یادگیری است			شناخت مسأله و بهسازی عمل درمدرسه و سازمان‌های مختلف مورد توجه است
برنامه درسی مورد توجه است			شناخت مسأله وكاربرد یافته درمحل كار، مورد توجه است
درس پژوهی مبتنی بر برنامه درسی است			اقدام پژوهی به برنامه درسی، كاری ندارد
هدف اساسی یادگیری معلم است			هدف‌عمده‌شناسایی و حل كاربرد‌آن در عمل‌است

 

مقام معظم رهبری:

محققين ما بايد راهی را بروند كه ابن سينا، خوارزمی و زكريای رازی پيموده اند

یک نمونه گزارش درس پژوهی

برانگيختن علاقه دانش آموزان به رياضی                                          

1- تعيين مسئله: مسئله ای که قراراست فعاليت گروه درس پژوهی رابرانگيزدوآن راهدايت کند.
(مثال برانگيختن علاقه دانش آموزان به رياضی) سپس گروه برمسئله تمرکزکرده وبه آن شکل می دهدبه نحوی که آن راروی درس خاصی درکلاس مطرح می کند
2- برنامه ريزی: هنگامی که هدف يادگيری انتخاب شدمعلمان برای برنامه ريزی وطراحی درس تشکيل جلسه می دهند. اگرچه درنهايت يک معلم درس رابه عنوان بخشی ازفرايندپژوهش تدريس خواهدکردولی خوددرس محصولی گروهی تلقی می شود.برمبنای چنين بازخوردی، نسخه تجديدنظرشده اجرامی گردد.                       

ادامه نوشته

یک نمونه گزارش اقدام پژوهی

چگونه اضطراب و تیک های عصبی ناشی از آن را در دانش آموزم بهبود بخشیدم

مشخص نمودن مساله وتوصیف وضعیت موجود:  

 

    درابتدای سال تحصیلی به عنوان مشاور مشاهده نمودم که اکثر دبیران از دانش آموزی به نام احسان که دچار اضطراب شدید و تیک های عصبی فراوان است شاکی هستند.احسان پسری 16 ساله است که در پایه اول مرکز مهارت های حرفه ای مشغول به تحصیل است.بررسی مشخصات فردی و خانوادگی احسان نشان می داد که احسان فرزند دوم خانواده می باشد و به همراه یک خواهر و پدر و مادر زندگی می کند.پدر و مادر با هم نسبتی ندارند. احسان در بدو تولد دچار زردی بالا می شود و به این دلیل خون وی را تعویض می کنند. او با فرسپس متولد می شود و در اثر زخم جای دستگاه روی سر ،پس از سه ماه در بیمارستان بستری می شود و در دستگاه تحت مراقبت ویژه قرار می گیرد. احسان در سن 5سالگی دو بار دچار ضربه ی مغزی می شود .

از کلاس اول دبستان در مدرسه استثنایی بوده و تا 14 سالگی فنوباربیتال مصرف می کرده است و دارای تنفس معکوس در گفتار است.وی دارای بهره هوشی آموزش پذیر بالا است .نسبتا"کم حرف و گوشه گیر به نظر می رسد و در اثر تربیت سختگیرانه والدین ،به خود اجازه ی ابراز وجود نمی دهد .شبها از خواب می پرد ،فراموشکار است ، به تنهایی نمی تواند حمام کند ،بسیار بد خط است ولی مشکل درسی ندارد اما در انجام فعالیت های مختلف حرکتی بسیار هراسان و مضطرب می شودو سعی در شانه خالی کردن از انجام مسئولیت دارد.

 

ادامه نوشته

کتب مناسب در زمینه اقدام پژوهی

۱-مهارت پژوهشگری در آموزش-خسرو امیرحسینی

۲-روش تحقیق علمی(اقدام پژوهی)-ابوالفضل بختیاری و یوسف ایرانی

۳-راهنمای معلمان پژوهنده-پویا اقبال قاسمی

۴-اقدام پژوهی-محمد رضا آهنچیان

۵-معلم و اقدام پژوهی(پژوهش در عمل)-مهدی رجبلو

اهداف درس پژوهی

_{- گسترش فرهنگ یادگیری در مدارس}

_{-فراهم کردن محیط یادگیری معلمان از یکدیگر}

_{- ارتقا دانش حرفه ای معلمان}

_{- بازاندیشی در رفتار خود}

_{- مدلی اثربخش برای پژوهش در مدرسه.}

_{- توسعه دادن محیطی انعطاف پذیر برای دستیابی به یادگیری سازمانی} 

_{- احساس کردن مسئولیت بیشتر در اداره مدرسه}

 _{- تشویق معلمان به همکاری با محققان}

_{- ترویج  تفکر انتقادی}

_{-  درک عمیق تر مدیران آموزشی از درس پژوهی و بکارگیری استراتژی های اثربخش تر در ارتقای مدیریت آموزشی.}

_{سرکارآرانی  درس پژوهی} 

مراحل درس پژوهی

·    تبیین مسئله ومشکل

·    تعیین هدف یادگیری

·    تقسیم وظایف در گروه معلمان

·    برنامه ریزی وطراحی درس(طراحی سناریوی تدریس)

·    تدریس عملی توسط مجری

·    مشاهده،تحلیل ونقد وبررسی تدریس توسط معلمان همتا

·    گزارش دهی مستند